Voorwoord

Het trekken van een papiertje met hierop een naam en dan vervolgens de opdracht mee krijgen om als examenopdracht een artikel over deze kunstenaar te schrijven is als een lot uit de loterij .Immers heb je enige affiniteit met deze kunstenaar?Op het eerste gezicht hoeft dit niet natuurlijk, het helpt echter wel mee!

De naam welke op mijn papiertje stond was Maximilian Luce.

 

Tot op dat moment had ik geen relatie met de man Ik kende de naam, wist hem in de tijd te plaatsen maar er was verder geen herkenning

De zoektocht nam een aanvang en via de geëigende kanalen welke in het cursusboek aangegeven staan .

Zoals de naslagwerken

Dictionary of art deel 34

Dictionary of art deel 19 blz 769

Thieme /Becker 1907/1950 deel 23 (1929) blz. 435

Vollmer 1953-1962 deel 3 blz. 266

Busse 1977 blz. 782

Benezit 1999 deel 8 blz. 846 en 847

Saur Bio Biibliogragischer Index 6 blz. 370

En zo begint de kunstenaar Maximilien Luce langzaam tot leven te komen.

Er ontstaat een bepaalde affiniteit met de man.

Het wordt leuker, als je ontdekt dat de man een tijd in Nederland gewerkt heeft.

Het wordt daarom zelfs zo leuk dat je besluit om naar Kroller Muller museum in Otterloo te gaan om zijn werk in het echt te gaan zien. En dat je speciaal naar boekhandel "de Slechte " in Gent en Brugge rijdt om te kijken of je een boek over hem kunt bemachtigen .

Dat je de gemeente Delfshaven belt met de vraag: " wat hebben jullie in het archief over zijn periode in Delfshaven" .Dat je dan 3 dagen later terug gebeld wordt met als antwoord niets

Maar toch een verwijzing naar een boek krijgt .

Dat je op een "schoolreis" naar Parijs speciaal tijd maakt om in het museum Orsay een zelfportret en een waaier van zijn hand te bekijken .

Dat je naar het museum in Charleroi belt of daar een boek te verkrijgen is .

Dat je via Google meer dan 58 webpagina's doorworstelt

Dat je blij bent een boek te vinden maar dat het dan €400 moet kosten .

En je dat te gortig vind.Maar dat je toch met een onbevredigend gevoel blijft zitten omdat je de stellige overtuiging heb dat er meer moet zijn .

Het wordt daar en tegen moeilijker om vanuit je zoektocht een artikel te schrijven .

Immers het besef is aanwezig dat de opdrachtgever veel minder geïnteresseerd is naar de kunstenaar maar eerder de zoektocht als beoordelingscriteria neemt .Terwijl je zelf de omgekeerde weg wil bewandelen, niet de zoektocht maar de resultaten tellen .En dan werkt de affiniteit met de kunstenaar die je eerst zo waarderde tegen je .

Ook besef je dan dat je eigenlijk maar heel weinig te weten bent gekomen.

Dat weinige wat je weet en het in beeld brengen van de zoektocht mag dan ook nog niet meer dan 3000 woorden in beslag nemen (blz. 31 cursusboek ).

Dit maakt een correcte invulling van deze opdracht haast onmogelijk .

Biografie

Luce werd op 13 maart 1858 geboren in een arbeidersgezin te Parijs.

Hij studeerde 's avonds op een tekenschool bij Diogene Maillart .

Overdag was hij in de leer bij de houtgraveur Henri Theophile Hildebrand .

In 1874 aanvaarde hij een betrekking als illustrator bij de engelse krant The Graphic .

Hij werkte vanuit het atelier van Eugene Froment.

1877 2 maanden studiereis naar Londen samen met Froment.

1878 op 20 april overlijdt zijn moeder.

1879 op 7 november wordt hij dienstplichtig soldaat, bij het 48ste regiment der infanterie .Normaal duurt de dienstplicht 5 jaar maar hij krijgt 1 jaar dispensatie .

Zijn diensttijd bestond er uit het decoreren van de kazerne en maken van portretten waarvan die van Alexandre Millerand de toekomstig minister president van de republiek Hij was ondertussen bevorderd tot korporaal .

1881 vrijwillig laten terugplaatsen in rang tot soldaat.

1883 27 september beëindiging dienstplicht.

1883 stopt met zinkgravures en houtgravures en begint als schilder .

1888 7 augustus is zijn vader overleden .

Soms bezocht hij nog de Academie Suisse (Een academie waar geen les gegeven werd maar waar je gebruik kon maken van de ruimte het model een paar die hier werkten waren Cezanne, Guillaumin, Guillemet, Pissaro en Monet )en het atelier van Carolus –Duran

Luce exposeerde regelmatig op de salon Independants waarvan hij in 1885 lid werd ( in 1909 vice- voorzitter en in 1935 voorzitter werd ).

In 1887 raakte hij bevriend met Paul Signac waar hij een grote bewonderaar van was .

Door zijn lidmaatschap aan de Salon kwam hij in contact met de neo impressionisten wo Signac, Seurat, van Rijsselberghe maar ook Charles Angrand, wiens boezemvriend hij meer dan 40 jaar zou zijn .Regelmatig zocht hij hem op in de Caux een landgoed in Normandie.Seurat toen nog, als kunstenaar, in de kinderschoenen bracht hem in contact met de anarchistenleider Grave, een gebeurtenis waar een vriendschap uit groeide en van grote invloed op zijn latere leven zou zijn

Na 1884 bediende hij zich van de pointillistische techniek en exposeerde hij met de neo –impressionisten en twee keer bij LesXX in Brussel (ook wel les vingt genoemd)

Vooral zijn schilderwerk uit de periode 1888/98 is gekenmerkt door een sterk pointillisme, waardoor hij zijn bekendheid verwierf

In de jaren 1890 en volgende ging Luce met Camille Pissaro naar London, trok met Theo van Rysselberghe en Emile Verhaeren door de industriegebieden van Nederland meer specifiek Delfshaven, Rotterdam en Charleroi.

En bezocht hij met Signac Saint Tropez

Luce werd een overtuigde anarchist en maakte illustraties voor politieke tijdschriften zoals La Pere Peinard, La Revolte en Chambard

In 1894 werd hij met Felix Fenneon opgesloten in de Mazas gevangenis

Een ervaring die hij beschreef in Mazas, een litho album met teksten van Jules Valles .

Hij werd vrijgesproken op het beruchte proces van de 30, waar anarchistische kunstenaars en schrijvers de verantwoordelijkheid in de voeten geschoven kregen voor de moord op president Sadi –Carnot en als politiek misdadigers berecht werden (1894)

Vanaf dat moment was er nog maar 1 thema over voor de verbitterde Luce

Het heroïsche leven van de arbeiders en hun wereld van armoede en uitbuiting .Die hij in uitbundig gekleurde stippen op het doek zette Binnen het impressionisme kon hij dit niet doen maar vanuit de visie van het pointillisme werd hem die mogelijkheid wel geboden

Van af 1900 nam hij afscheid van het pointillisme en werkt meer in op een expressionistische wijze.

Hij heeft een enorme collectie van werken gemaakt, waarin de evolutie van het impressionisme naar de expressionisten schitterend tot uitdrukking komt Maar ook de uitbuiting en de ellende van de arbeidende mens komt in zijn voorstellingen sterk aan bod

Het is daarom noodzakelijk om in dit artikel ook een indruk te geven van de tijd waarin hij leefde .

Het impressionisme

De tijd waarin hij leefde

In de geschiedenis is het nog nooit eerder voorgekomen dat een stroming in de schilderkunst zo een invloed heeft gehad als het impressionisme.

Het wordt nog opmerkelijker als in ogenschouw genomen wordt dat deze ommegang in feite slechts door een twintigtal kunstenaars gerealiseerd is .

Deze kunstenaars die elkaar allemaal goed kende. Woonachtig waren in een stad, Parijs, en wellicht in 1 wijk bivakkeerde, Mont Martre.

De tijd van de impressionisten kan begrensd worden door 2 gebeurtenissen de geboorte van Pissaro in 1830 anderzijds het overlijden van Monet 1926 .Het omvatte dus 56 jaar .

Het politieke klimaat was verre van rustig Het is de periode tussen 2 grote oorlogen, Frans- Duits en 1ste wereldoorlog, verschillende kleinere gewapende relletjes en een burgeroorlog, die culmineerde in het brute neerslaan van de Commune,21/28 mei 1871, meer dan 30.000 doden vielen er tijdens het beleg van Parijs.

Daarnaast was het land volop bezig met het kolonialiseren en had de heerschappij over grote delen van Afrika en het verre Oosten.

Bovendien was de industriële revolutie volop aan de gang en werd van de oorspronkelijke landbouwstaat (te) snel een geïndustrialiseerd land gemaakt .

Het gevolg is dat de macht uit de handen van de bourgeoisie en die van in de handeldrijvende middenklasse komt .Maar bovenal dat de arbeiders hun rechten gaan opeisen .

Ondanks alle ontberingen welke men in die tijd geleden moet hebben, zie het voorgaande, de felle gevoelsuitbarstingen ten gevolge van de Dreyfus affaire (1894, door Zola publiek gemaakt in 1899)en de aanhoudende financiële schandalen waar Frankrijk onder gebukt ging is het opvallend dat geen van de impressionisten politiek geëngageerd was . Manet was eerder een salon republikein af en toe kwam er iets te voorschijn van bewogenheid Zijn afkeer van Napoleon kwam te voorschijn in de werken over de terechtstelling van keizer Maximilian van Mexico Hij beelde het vuurpeloton af in Franse legeruniformen en suggereerde dat de hele chaos was veroorzaakt door de onbetrouwbare tactieken van de franse heerser.Ook heeft Manet een aantal tekeningen en litho's nagelaten over het neerslaan van de commune .Voor alles wilde Manet echter respect en waardering voor zijn werk dit is ook de reden dat hij nooit echt openlijk geprotesteerd heeft en hiermee de gevestigde orde tegen de schenen schopte.Renoir en Degas waren echte reactioneren Tegen Julie Manet merkte Renoir op Ontwikkeling is de ondergang van de werkende klasse Zij geloofden in de zegeningen van het geloof, zonder zelf echte christen te zijn De vrouw was van ondergeschikt belang vonden zij en ze waren antisemitisch .Cezanne leefde als een hond maar toen hij de stad de rug toekeerde en zich ging vestigen in Aix de Provence werd hij een overtuigd en vrome katholiek

De afkomst van de kunstenaars

Ze waren allemaal afkomstig uit de middenklasse of kleine burgerij. Manet vader was rechter Morisot's papa was ambtenaar Bazille ouwelui stamde uit rijke landbezitters Degas was van Italiaanse adel Sisleys was gevierd zakenman Pissaro was uit een handelaarfamilie van koloniale waren Cailllebottes textielbaronnen Monet was koopman Renoir was kleermaker .

Begunstigers en verzamelaars

Zonder deze mensen zou de opkomst van het impressionisme niet mogelijk geweest zijn .In deze tijd van nouveau riche hoorde het verzamelen van schilderijen bij het verkrijgen van een status.De bourgeoisie en degenen met een goede opleiding drukte hun stempel op de kunst

Enkele belangrijke verzamelaars uit die tijd waren, De doktoren Gachet en De Bellio

De Leraar Abbe Gaugain, de musicus Charbrier en de bariton Jean Baptiste Faure De zakenman Ernest Hoschede (Monet trouwde de weduwe van deze grootwinkeleigenaar), Henri Rouart (koel technicus, uitvinder koelkast ), Paul Berard (bankier en diplomaat), restauranthouder Eugene Murer .

Een andere reden voor de doorbraak van het impressionisme welke vaak onderschat wordt is

De kleiner wordende wereld door een sterk verbeterd vervoersysteem .

In de renaissance duurde een reis naar Italië makkelijk 3 maanden .

Nu ging er een wekelijkse lijnverbinding Het gevolg is dat de mensen de plekken konden bekijken en dat het werk voor een veel breder publiek bereikbaar gemaakt werd.

Als voorbeeld noem ik de kunsthandelaar Paul Durand Ruel die een succesvolle vestiging van zijn galerie in New York vestigde .

Ook de technologische ontwikkelingen waaronder de schijnbaar simpele ontdekking van de verftube gaf een enorme impuls aan de mogelijkheden om buiten te werken dit naast de verregaande ontwikkeling van nieuwe en verbeterde pigmenten die de kleurengamma enorm verbeterde .Juist door de onderzoekingen van scheikundigen zoals Eugene Chevreul ontstonden theorieën over optische kleurcombinaties die de grondslag vormden van de technieken van het impressionisme, pointillisme en divisionisten

Maar ook de ontwikkeling van de fotografie speelde een belangrijke rol .

Om de schilderkunst openbaar toegankelijk te maken was er nog een ander belangrijke ontwikkeling aan de gang nl de opkomst van de krant en het vermogen om te kunnen lezen.

Hiermee ontstond ook het fenomeen reclame en advertentie .

En net zo als met alles wat in de mode raakt er ontstaat een vraag en aanbod welke via de galeries geregeld werd. Voor een goed beeld hieromtrent in 1861 waren er 104 schilderijen winkels in Parijs Anno 1958 waren dit er 275. En we praten nu alleen over de geregistreerde waarbij we de bijverdiensten en beun de haas bedrijven niet meerekenen .

De belangrijkste en het land grens overschrijdende was Paul Durand -Ruel .Begonnen met Delacroix, Corot, Daubigny en Courbet .Later kwam daar ook Monet en Pisssaro Renoir bij .

Je kunt je voorstellen dat waar kunst zo een bloeiende markt is. De kunstopleidingen ook goed geregeld was en eigenlijk is dat niet zo.Het Louvre werd gezien als de staalkaart, vele schilders kopieerden de werken, je moest dan een kaart hebben welke je kreeg als een betrouwbaar persoon garant stond, vaak werkte je dan onder toezicht van gevestigd kunstenaar.Een tweede mogelijkheid was het systeem van de werkplaats zoals die van de Gleyres, hij was te goedkoop en ging dus over de kop .

En tenslotte de kunstacademies .Je kunt je voorstellen dat omdat Parijs de kunststad van de wereld was er van heinde en verre kunstenaars op af kwamen die allemaal een of andere opleiding volgde .Meest gerespecteerd was die van de Ecole de Beaux arts .

Hoe kon je presenteren als kunstenaar

Het hoogtepunt was de Salon oorspronkelijk de jaarlijkse tentoonstelling van de academie Royale de Peinture et Sculpture Deze werd elk jaar gehouden in de salon carré van het Louvre

Vanaf 1791 werd deze tentoonstelling opengesteld voor alle kunstenaars en werd eer een prijs of wedstrijd element in toegepast mede omdat het aanbod steeds groter werd.

In 1848 werd er en comité der kunstenars ingesteld maar dit was geen lang leven geschonken door het enorme aanbod en de onmogelijkheid om alle werken ten toon te stellen.

In 1852 werd er besloten om 50% van de juryplaatsen door kunstenaars te laten innemen Ook dit loste niet veel op gezien de enorme heisa bij de salon in 1863 de salon des refuges ( de salon der afgewezenen met als klapper le dejeuner sur l'herbe van Monet ).

De salon werd vanaf 1856 gehouden in het paleis van de industrie het was een verkoop beurs waar de reputatie en de prijzen werden vastgelegd .

Ik denk dat het een goede zaak is dat bekendheid gegeven wordt hoeveel bezoekers er op de beurs kwamen in 1876 een totaal van 518892 .

Zoals aangegeven waren er veel afwijzingen op de salon en werden ook de impressionisten niet gelijk erkend dat was de reden dat ze zich gingen verenigen en in 1874 met hun eigen tentoonstelling kwamen, de societe anonyme des artistes .

In totaal kwamen er 3500 bezoekers en er werden 165 werken tentoongesteld

Bij de tweede uitgave waren er 252 werken en werd er een bescheiden winst geboekt

De derde slechts 18 exposanten wel 8000 bezoekers en 241 werken

De vierde in totaal 15400 betalende bezoekers 15 exposanten

Het bleef kwakkelen en na de 8ste is men gestopt

Het Pointillisme

Binnen het impressionisme neemt het pointillisme een aparte plaats in .

Het is ontstaan uit een reactie op het impressionisme vanuit de kunstenaars zelf.

Deze zagen dat hun weg een dood lopend pad was .Renoir vermelde dat letterlijk tegen Vollard en ging terug naar zorgvuldig overdachte composities met als top"De grote baadsters" in 1877

Seurat, Signac maar ook Luce ergerde zich aan de impressionisten omdat ze alleen maar hun eigen ding deden zonder te luisteren naar wat er om hun heen gebeurde .Ze vonden dat ze als stroming geïsoleerd stonden en buiten het Europese .

De wens was er dat de kunst de toeschouwer zou aangrijpen door voorstellingen die een politieke, spirituele of sensuele aantrekkingskracht hadden .De invulling van de wens om een structurele vormgeving te realiseren deed het pointillisme of divisionisten ontstaan .

Het is een schilderstijl die voorkwam rond 1885 tot 1892 in Europa .

Het woord pointillisme betekend letterlijk; stippen naast elkaar zetten van onvermengde kleur

Of zoals Signac schreef in zijn verhandeling in DÉugene Delacroix 'werk over het neo impressionisme het gaat om zich te verzekeren van alle voordelen van helderheid, de kleur en de harmonie: door de optische vermenging van uitsluitend zuivere pigmenten (alle tinten van het prisma en hun tonaliteiten ); door de scheiding van de verschillende elementen (plaatselijke kleur', kleur van de lichtinval en hun reacties; door het evenwicht van dier elementen en hun verhoudingen (volgens de wetten van het contrast, de verkleuring en de uitstraling van het licht ); door de keuze van een factuur die is aangepast aan het formaat van het doek (einde citaat).

In 1886 kwam er een definitieve breuk ontstaan na felle discussies over of Seurat en Signac. Moesten zij wel of niet toegelaten worden op de 8ste tentoonstelling van het impressionisme

Uiteindelijk kregen zij een eigen zaaltje toegewezen De pers reageerde enthousiast op het werk van Seurat "zondagmiddag op het eiland La Grande Jatte "zij waardeerde het dat rijk en arm samen afgebeeld werden Zij onderkenden dat met het pointillisme de grondslag van een nieuwe wetenschappelijke schilderbeweging was die in de plaats zou komen van de bravoure en het individualisme van de impressionisten.

Hier was naar het scheen een kunst die niet fragmentarisch was en niet afhing van instinctieve lukrake reacties op de natuur De pers kraakte in de zelfde tentoonstelling de werken van Degas af als het weergeven van badende vrouwen als aapachtige wezens.

De man er achter

Al aangehaald is dat Maximilien Luce in een woelige wilde tijd geleefd heeft .

Ook kan gezegd worden dat hij een groot oeuvre aan werken gemaakt heeft En dat hij aan een groot aantal exposities deelgenomen heeft .

1887 Salle de la revue independante Parijs

1894 samen met Pisarro in galerie Moline te Parijs

1895 samen met vriend Signac, rue Laffitte te Parijs

1899 solo bij Durand –Ruel in Parijs

1904 solo bij galerie Druet te Parijs

1906 op nieuw bij Druet met Buffallo Bill

1907 Galerie Bernheim

1909 Galerie Bernheim met Hollands werk

1910 idem

1914 idem met landschappen

1914 Galerie Flechtheim Dusseldorf

1916 galerie Bernheim

1920 galerie Marseille te Parijs

1921 Galerie Dru te Parijs

1922 Galerie Durand –Ruel

1926 Galerie Bernheim

Naast zijn solo exposities heft hij ook een groot aantal groepsexposities gehouden

Om zijn belangrijkheid voor de tijd waar hij in leefde te accentueren is de opsomming van belang .

1887/1941 elk jaar op de salon des independants

1889 galerie xx te Brussel

1891 galerie le barc de boutteville in Parijs, symbolisten

1892 opnieuw in XX te Brussel

1892/1893 samen met Cross, L.Pissaro, Petitjean, Gausson, Signac, Van Rysselberghe in Hotel Brebant, Parijs.

1893/1894 zelfde groep in 20 rue Laffitte te Parijs .

1895/1897 in Brussel met la libre esthetique.

1898 in Berlijn met Seurat, Cross, Signac, Van Rysselberghe en Angrand .

1899 met Signac, Cross, Petitjean, Angrand en Van Rysselberghe bij Dueand-Ruel

1900/1904/1908 la libre esthetique

Binnen de opdracht valt een vergelijk van een 2 tal werken dat is in zijn geval moeilijk.

Het werk Environs de Montmatre, olie op doek, in bezit van Krolller Muller afm 45.5x81 uit 1887 toont een pointillistisch werk, niet zijn beste maar wel in het echt gezien .

Kijken we als 2de doek naar zijn serie over de Notre Dame welk hij op gelijkwaardige wijze heeft benaderd als Monet (afm 67x65 cm )uit 1900.

Vervolgens bezien we zijn marine van Rotterdam uit 1903 (afm 50x65cm )of La valee industrielle de la Sambre uit 1899 (afm 32.5x41 cm )dan zien we een totaal andere schilder met veel meer expressionistische trekken.

Zetten we deze 2 werken naast de eerder genoemde 2 of naast een werk als Paris, Rue des Abbesses uit 1890 dan moeten we goed kijken om de maker als 1 en de zelfde persoon te zien.

Dit zie ik eigenlijk constant bij deze man en bij mij ook .

Luce is een man van zijn tijd Hij schildert zoals zijn tijd eerst als " normale" impressionist vervolgens ontdekt hij het oppervlakkige hierin en maakt de "switch" naar het pointillisme omdat hij hiermede een meer sociaal politieke lading aan zijn werk kon geven .

Na 1900 ontdekt hij dat hij dat ook kan zonder de stippen .

Mijn voorkeur gaat echter uit naar la commune 150x225, les batteurs de pieux, uit 1902 150x195, hauts fourneaux –Charleroi uit 1896 afm 40x32 en de staalfabriek op de voorplaat

Nawoord

Dit artikel is tot stand gekomen door veel te lezen uit de boeken en websites.Ik heb mij er niet toe laten verlijden om letterlijke citaten te gebruiken enerzijds bewust om aan het lastige werk van bron vermeldingen te ontkomen anderzijds om de lengte van het artikel te beperken

Geraadpleegde lectuur in eigen bezit

Catalogus Orsay ISBN 2/8595/185/9 blz. 171

Pissaro ISBN 0/7148/2729/0

Kroniek van het impressionisme Bernard Denvir ISBN 9061139082

Encyclopedie van de impressionisten Fabian takx ISBN 9061136229

Meesters aan de maas 1880-1940 ter inzage gehad

Tricentenaire de Charleroi 29/10-4/12/1966

Maximilien Luce 1858-1941 the evolutiom of a post impressionist ISBN 0965785602

Schilderkunst van a tot z rebro productie ISBN 9036605970

Kunst op een keerpunt

Wetenschap en filosofie practicum onderzoeksmethode Peter De Smet

Dankbare websites zijn geweest

http://users.pandora.be/websthetica/webstheticaLEO.htm

http://www.rkd.nl/rkddb/asp/search.asp

http://cgeaf.com/mot.php3?id_mot=153

http://www.scriptumart.nl/uitgeverij/30.html

http://www.scholieren.com/werkstukken /13319

http://www.abcgallery.com/p/pointilisme/luce.html

http://www.usd.edu/library/subject/art.

http:/www.progressiveartoriginals.com/luce_shtml#catalog

http://wwar.com/masters/l/luce-maximilien.html

http://images.google.nl/imgres?imgurl=http://www.moesbooks.net/pics/43066.jpg&im...

http://www.ambofrance.nl/article.php?id-article=2370

Contact Details

ATELIER: Boulevard de Wielingen 64 - 4506 JL  Cadzand bad | email: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

POSTADRES: Prinsenstraat 38 - 4506 AH  Cadzand dorp | tel: 06 46454548 | email: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.